Lalastra errota

Elikatzen duen erreka ondoan dago, Lalastratik Lahozera eta Villamardonesera doan errepidearen ezkerreko aldean. Harlanduzko eraikina da, teilatu biribila duena. Elikatzeko harri pare bat edo "harri beltz" baino ez ditu.

Kontsultatutako dokumentu-iturriek pentsarazten digute ale-errota instalazio hau 1738 baino lehen existitzen zela, urte horretan agertzen baita haren existentziaren lehen erreferentzia.

XVIII. mendearen erdialdeko bigarren erregistro dokumental batek, 1751. urtekoak, Lalastrako errota aipatzen du Udalaren eta Lalastrako bizilagunen ondasun gisa, eta beste errolda baten itzulera bermatzeko hipotekatuta dago - 750 dukat printzipal eta 206 erreal urteko interes-errolda - Valderejoko Haran Errealak 1738an ezarritako pertsona beraren alde emana.

XIX. mendearen hasieran, 1802an, Industria Estatistiketan agertzen da urtean hiru edo lau hilabetez bakarrik aktibo zegoen ustiapen gisa. Ia bi mendeko etenaldi baten ondoren, errotaren berririk gabe, laugarren mende bat aurkitzen dugu, non bere berreskurapena eta zaharberritzea agerian geratzen den. Valderejo Harana Parke Natural gisa 1992ko urtarrilaren 14an deklaratu ondoren, hainbat ekintza eta esku-hartze egin ziren Haraneko Ondare Kulturalaren zati bat berreskuratzeko. Hezkuntza helburuekin egindako zaharberritze proiektu horietako baten ondorioz, Lalastra errotan lanak egin ziren, eta 1994an lanak amaitu eta errota inauguratu zen. Gaur egun dituen piezen gehiengo zabala ondoko Lahoz herriaren gaineko errota zaharretik datoz.